Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO’ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

İsveç ve Finlandiya‘nın katılmak istediği NATO’ya üyelik düzgüsel koşullarda uzun bir zaman gerektiriyor. Bosna Hersek, Gürcistan ve Ukrayna’nın da içinde olmak istediği NATO’nun taze üye kabul etmesi amacıyla çeşitli şartların yerine getirilmesi, yasal süreçlerin tamamlanması isteniyor. NATO, İkinci Yerküre Savaşı’nın bitmesinden sonrasında 1949’da 12 memleket tarafınca kuruldu. Bu memleketler ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, İtalya, Hollanda, Norveç, Portekiz, Lüksemburg, İzlanda, Danimarka ve Belçika’ydı. Aradan geçen 73 yılda 8 genişleme dalgasıyla üye sayısı 12’den 30’a çıktı.

Türkiye ve Yunanistan 1952’de NATO’nun taze üyeleri oldu. 1955’te o zamanki ismiyle Federal Almanya, 1982’de İspanya ittifaka katıldı. Çek Cumhuriyeti (ulusal egemenliği), Macaristan ve Polonya’nın 1999’da katılımıyla üye sayısı 19’a terfi etti. 2004’te Bulgaristan, Letonya, Litvanya, Estonya, Romanya, Slovakya ve Slovenya NATO’ya girdi. 2009’da Arnavutluk ve Hırvatistan, 2017’de Karadağ ve son olarak 2020’de Şimal Makedonya NATO üyesi memleketler oldu.

Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO'ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

Şimal Makedonya’nın üyeliği, Yunanistan ile seneler devam eden ad anlaşmazlığının çözülmesinden sonrasında mümkün olabildi. Yunanistan, adının başına “Şimal” kelimesi eklenen ülkenin eski hesabına karşı çıkmış olduğu amacıyla uzun seneler bu ülkenin NATO üyeliğini mani oldu. İsim problemininin 2018’de çözülmesiyle Yunanistan vetosunu kaldırdı ve Şimal Makedonya, NATO ile üyelik müzakerelerine başlamaya çağrı edildi. Şimal Makedonya Mart 2020’de resmen üyeliğe kabul edildi.

Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO'ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

Bu genişleme dalgaları arasında kimi zaman memleketler de NATO üyesi olmak istediklerini duyurdular sadece şu ana kadar üye olamadılar. Bu memleketler Bosna Hersek, Ukrayna ve Gürcistan. Romanya’nın başkenti Bükreş’te 2008’de düzenlenen NATO Zirvesinde Gürcistan ve Ukrayna’nın gelecekte NATO üyeleri olacağı üstünde uzlaşıldı. Sadece bu ülkelere gün verilmedi. Bosna Hersek ise 2010 senesinde Üyelik Fiil Planına içinde olmaya çağrı edildi.

Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO'ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

Son olarak NATO’ya iki taze üyenin iştirak etmesi gelişmeye geldi. Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasından sonrasında Avrupa emniyet mimarisindeki gelişmelerden etkilenen Finlandiya ve İsveç, uzun senelerdir benimsedikleri eri tarafsızlığı terk ederek NATO’ya üyelik başvurusu yapmayı kararlaştırdı. Finlandiya’nın Rusya ile 1500 kilometreye yakın sınırı bulunuyor. İkinci Yerküre Savaşı’nda o zamanki Sovyetler Birliği ile savaşan Finlandiya, topraklarının ortalama yüzde 10’unu yitirdi, nüfusunun yüzde 11’ini taze bölgelere yerleştirdi ve bugünün kuruyla ortalama 5 milyar avro cenk tazminatı ödedi.

Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO'ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

Bu kayıplardan sonrasında Finlandiya’nın Sovyetler Birliği ile imzaladığı antak kalma, ülkenin uzun seneler eri olarak bağlantısızlığına niçin oldu. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonrasında AB’ye üye olan, avro para birimine geçen Finlandiya’nın NATO’ya üyeliği söz mevzusu olmadı. Uzun seneler Finlandiya halkının bir tek yüzde 20 kadarı NATO üyeliğini istedi. Sadece Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrasında NATO üyeliğini destekleyen Finlerin oranı yüzde 70’in üstüne çıktı. İsveç ise Finlandiya’dan sonrasında NATO üyeliğine başvurma sonucu aldı. 1809’da Rusya ile savaşan ve o muharebede elindeki Finlandiya’yı Rusya’ya kaptıran İsveç, ortalama 200 senedir Rusya ile savaşmadı. İsveç, İkinci Yerküre Savaşı’nda ve Soğuk Cenk zamanında de yansız bir memleket olarak kaldı. Sadece ABD’li eski danışma çalışanı Edward Snowden’ın açıklama etmiş olduğu belgelerde, İsveç’in 1950’li yıllarda ABD ile gizli saklı antak kalma yapmış olduğu meydana çıktı. Buna bakılırsa, İsveç’in Rusya’nın saldırısına uğraması halinde ABD’nin bağış edeceği sav ediliyordu.

Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO'ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

NATO, “açılmıs kapı” politikası izliyor. Bu siyaset, ittifakın kurucu anlaşmasının 10. maddesine dayanıyor. Bu maddede kurucu Washington Antlaşması’na taraf olan ülkelerin Şimal Atlantik bölgesinin güvenliğine yardım sağlamak amacıyla rastgele bir Avrupa memleketini ittifaka katılmaya çağrı edebileceği belirtiliyor. Sadece bir ülkenin NATO’ya içinde olabilmesi amacıyla oy birliği, kısaca mevcut 30 bağlaşık ülkenin hepsinin birden tasdik vermesi gerekmekte.

Türkiye onay vermezse İsveç ve Finlandiya, NATO'ya üye olabilir mi? İşte merak edilen sorunun yanıtı

NATO üyeliği düzgüsel koşullarda uzun bir zaman gerektiriyor. Bunun amacıyla oldukça kademeli bir geçen sürenin tamamlanması isteniyor. Buna bakılırsa, NATO müttefikleri bir farklı ülkenin ittifaka katılmasını kararlaştırdıklarında NATO o ülkeye formel çağrı gönderiyor. Bundan sonrasında 7 adımlık iştirak geçen zamanı başlıyor. İşte o adımlar;

  1. Birinci ismimde NATO uzmanlarıyla çağrı edilen ülkenin temsilcileri Brüksel’de bir araya gelmiş olarak görüşmeler yapıyor. Bu görüşmelerde çağrı edilen ülkenin NATO’nun siyasal, yasal ve eri şartlarını karşılayıp karşılamadığı, NATO üyeliğinin ekonomik, eri, yasal, siyasal ve istihbaratla yükümlülüklerini yerine getirip getiremeyeceği görüşme ediliyor. Bu müzakerelere bakılırsa davetli ülkenin NATO koşulları ve standartlarını yerine getirmek amacıyla düzeltim yapmış olup yapmayacağı belirleniyor.
  2. İkinci ismimde çağrı edilen memleket NATO Genel Sekreteri’ne formel istediği mektubu gönderiyor ve NATO üyeliğinin yükümlülüklerini ve üstüne düşen taahhütleri kabul ettiğini bildiriyor. Düzeltim yapılacaksa bu mektupta reformların takvimi de belirtiliyor.
  3. Üçüncü ismimde NATO, Washington Antlaşması’na ek iştirak protokollerini hazırlıyor. Böylece ittifakın kurucu anlaşma sağlaması bir manada güncellenmiş oluyor. Bu anlaşmalar, NATO memleketleri tarafınca imzalanıyor.
  4. Dördüncü aşamada protokollerin NATO üyesi memleketler tarafınca tarafından ulusal yasaları ve prosedürleri uyarınca onaylanması gerekmekte. Tasdik geçen zamanı ülkeden ülkeye değişim gösteriyor. Mesela tasdik amacıyla ABD’de Senato’nun üçte ikisinin oyu gerekirken, İngiltere’de parlamentoda formel bir oylama gerekmiyor.
  5. Beşinci ismimde ise bütün üye memleketler, tarafından tasdik süreçlerini tamamladıktan sonrasında Washington Anlaşma sağlaması’nı saklayan ABD’ye taze üyenin katılımını tahmin edilen anlaşmaları kabul ettiklerine ilişkin bildirim yapıyor.
  6. Altıncı ismimde tüm bu dereceler bitirince NATO Genel Sekreteri, taze üyeyi ittifaka katılmaya çağrı ediyor.
  7. Yedinci ve son olarak taze üye de tarafından ulusal yasal sürecini tamamlayarak iştirak belgesini Washington Antlaşması’nı saklayan ABD’ye teslim ediyor ve NATO üyesi oluyor.

AA / Yerküre

Finlandiya, Türkiye, İsveç, Nato, Yerküre, Günlük, Bilgiler

Son Dakika Haberleri

BENZER HABERLER

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz