Türkiye, Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğine nasıl yaklaşır?

ANKARA (BBC) – Finlandiya, eri tarafsızlık politikasını sona erdirerek NATO’ya katılma başvurusu yapma hükmünü deklare etti. İsveç‘in de ileriki günlerde benzeyen bir izahat yapması planlanıyor. Öteki 30 memleket şeklinde veto hakkı mevcut olan Türkiye‘den iki İskandinav ülkesinin katılımına bağlı yasal bir izahat yada değerlendirme hemen hemen yapılmadı.

Türkiye, Finlandiya ile BM Arabuluculuk Girişimi mühim bir projede beraber yer ediniyor ve ikili ilişkilerde mesele yaşamıyor.

İsveç‘in PKK ve YPG terör örgütlerine bağlı yaklaşımı ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Suriye’deki varlığına karşı çıkışı şeklinde ögeler Ankara-Stockholm içinde bazen mühim sorunlara yol açıyor. Bu hastalıkların Türkiye‘nin İsveç‘in katılımına bağlı veto etmesine niçin olup olamayacağını ileriki günler gösterecek.

Rusya’nın Ukrayna’yı meşgul girişiminin en mühim neticelerinden biri de eri olarak yansız statüde olan iki İskandinav memleketi Finlandiya ve İsveç‘in ihtimaller içinde bir Rus saldırısına karşı NATO’ya iştirakı gündemlerine alması oldu.

Finlandiya liderliği, yazılı bir açıklamayla ittifaka iştirak başvurusunun yapılması icap ettiğini duyuru etti. İsveç‘in de ileriki günlerde benzeyen bir adım atması planlanıyor. Her iki ülkenin de yasal başvurularını 29-30 Haziran günlerinde gerçekleştirilecek olan NATO önderler zirvesi evveli yapması öngörülüyor.

NATO’da oybirliği sağlanması vaziyetinde, Finlandiya ve İsveç‘in iştirak başvurusuna bağlı ittifakın ortak tavrının önderler zirvesi esnasında bildirilmesi ve görüşme sürecinin başlatılması planlanıyor. Müzakerelerin tamamlanmasının peşinden iştirak hükmünün 30 bağlaşık ülkenin parlamentolarında onaylanması gerekmekte.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Finlandiya’nın iştirak başvurusu hakkında olarak yapmış olduğu izahta, ittifakın kapılarının açılmıs bulunduğunu, geçen sürenin süratli bir halde tamamlanacağı beklentisini belirtti. Başta ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya şeklinde önde gelen NATO memleketleri İskandinav ülkelerinin ittifaka katılımını destekliyorlar.

Haziran ayı nihayet Madrid’de gerçekleşecek zirvenin gündemini ve Ukrayna işgalinin bulunduğu noktayı görüşmek suretiyle 14 Mayıs’ta Berlin’de muhteşem bir görüşmede buluşacak olan NATO dışişleri bakanlarının, ittifakın genişlemesine bağlı gelişimleri de kapsamlı tarzda ele alacakları kaydediliyor.

Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın konut sahipliğinde gerçekleştirilecek toplantıya Finlandiya ve İsveç dışişleri bakanları da katılıyor.

Türkiye‘den hemen hemen Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya iştirak eğilimlerine bağlı bir izahat ya da değerlendirme yapılmadı. Müdafa Bakanı Hulusi Akar Nisan ayı nihayet Özgürlük kenar yazarı Sedat Ergin’e verdiği demeçte, mevzuyla suale, “Vakaları yakından takip ediyoruz” cevabını vererek net bir pozisyon belirtmekten kaçınmıştı.

Ankara‘daki diplomatik çevreler, Türkiye‘nin NATO’nun iki İskandinav memleketini kabul etme sürecine mühim bir engel koymayacağı düşüncesinde. Bunun en mühim sebeplerinden biri Ankara‘nın genel olarak NATO’nun “açılmıs kapı” politikasını benimsemesi ve bilhassa Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlatmış olduğu cenk kararında kökten değişen emniyet ortamı olarak gösteriliyor.

Rusya’nın meşgul girişimini başlatmış olduğu 24 Şubat’tan başlayarak NATO arasında etken bir rol oynayan, Ukrayna’ya eri ve siyasal dayanak verirken öteki taraftan da iki taraf içinde arabuluculuk faaliyeti gösteren Ankara‘nın kendinin ittifak arasında yalıtılmış olmasına yol açacak bir veto tehdidinde bulunması beklenmiyor.

Ankara, son dönemde NATO arasında çoğalan stratejik ehemmiyeti yardımıyla başta ABD olmak suretiyle Garp ülkeleriyle son yıllarda gerilen ilişkilerini de onarma süresi zarfında. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun 18 Mayıs günü ABD’ye yapacağı ziyaret hem siyasal ilişkilerin normalleşmesi hem de Türkiye‘nin bizzat müdafaası amacıyla başvuru etmiş olduğu F-16 cenk uçaklarının satımı şeklinde somut ortaklık süreçleri yönünden mühim olması bekleniyor. Diplomatik çevrelerde, Ankara‘nın son dönemde elde etmiş olduğu bu kazanımı yitirmek istemeyeceği görüşü öne çıkıyor.

İsveç ve Finlandiya’nın NATO’nun mühim ortakları olarak son dönemde giderek çoğalan tarzda ittifakın eri ve siyasal faaliyetlerine katılıyor olmaları ve Türkiye‘nin bu süreçlere mazide karşı çıkmaması da mühim bir öge olarak değerlendiriliyor.

Her iki İskandinav memleketi de NATO’nun pekçok toplantılarına gözlemci olarak katılıyorlar ve başta hava devriyesi olmak suretiyle Baltık bölgesinde ittifakın emniyet ortamı yaratma çabalarının bir parçasılar.

Rusya’nın Kırım’ı meşgul ve ilhak etmiş olduğu 2014’den bu yana ittifakın programlarına daha fazlaca iştirak gösteren bu iki İskandinav ülkesiyle danışma paylaşımı da yapılıyor.

NATO’nun genişleme ölçütleri içinde en mühim unsurlardan biri, ittifaka katılacak ülkenin ortak emniyet ve müdafa kabiliyetine yardım yapabilmeleri olarak gösteriliyor. Hem İsveç hem Finlandiya’nın bu ölçütü rahatça sağlamış olduğu, dolayısıyla iştirak sürecine teknik nedenlerle redetmek edilmesinin fazlaca ihtimaller içinde olmadığı da kaydediliyor.

Finlandiya ile Türkiye arasındaki ilişkilerde mühim bir mesele başlığı mevcut olmuyor. Finlandiya’nın Ankara Büyükelçisi Ari Maki, 12 Mayıs’ta Kayseri’ye yapmış olduğu bir ziyaret esnasında, ikili ilişkilerle olarak “Finlandiya ile Türkiye Cumhuriyeti (ulusal egemenliği) şu anda fazlaca muhteşem ideal ilişkilere haizdir. Ülkelerimiz pek fazlaca meydanda çalışma birliği içerisindedir. Karşılıklı ilişkilerimiz tarihteki en büyük rekoruna ulaşmış vaziyette, etkileşimlerimizin sayısı 2 milyona ulaşmış vaziyette. Bir tek bu yıl içinde Dışişleri Bakanımız Türkiye’ye iki kere ziyarette bulunmuş oldu,” kelimelerini kullandı.

Şubat ayında Ankara’da Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşen Finlandiya Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto, Anadolu Ajansı’na verdiği demeçte, Türk dışişleri bakanı ile “NATO’nun kapısını taze üyelere açılmıs tutma politikasını da konuştuklarını” belirtmişti.

Finlandiyalı bakan, “Tarafından güvenliğimizi artıran eri tatbikatlarda NATO ile beraber mekan alabilmemiz Finlandiya ve İsveç amacıyla fazlaca mühim. Ek olarak, İsveç ve Finlandiya dışişleri bakanları olarak NATO’daki mevkidaşlarla kimi zaman siyasal tartışmalara da katılıyoruz. Ve normal olarak, katılımımızı destekleyen Türkiye şeklinde ülkelere güveniyoruz,” değerlendirmesinde bulunmuştu.

İnsan hakları ve demokrasi mevzusunda Avrupa ve yerkürede en etken memleketler içinde yer edinen İsveç, başta Kürt problemi ve kişi hakları ihlalleri olmak Türkiye’nin siyasal ve soysal süreçleriyle ilgilenen ve Ankara’nın tepkisini çeken bir memleket.

Ankara çoğunlukla Stockholm’ü AB’nin terör örgütleri sıralamasında yer edinen PKK’nın yöneticilerini desteklemekle suçluyor. Ek olarak Ankara, PKK’nın Suriye kolu olarak tanımladığı YPG’nin İsveç hükümetince söz soylenilen alınmasına da kuvvetli tarzda karşı çıkıyor.

İsveç Dışişleri Bakanı Ann Linde’nin 2020’de YPG yöneticilerini kabul etmesine Ankara sert reaksiyon vermiş, bu vaziyetin “İsveç’in terörle çatışmaya yaklaşımı mevzusunda sağlam sual belirtileri oluşturduğunu” kaydetmişti.

İsveç Dışişleri Bakanı Linde’nin son olarak Türkiye ziyareti esnasında düzenlenen basın toplantısında Türkiye’nin Suriye’deki operasyonlarını eleştirmesine Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu sert reaksiyon vermiş, Türkiye’nin terörle mücadelesine dayanak verilmesini istemişti.

Türkiye, 2019 sonlarında NATO’nun eri tehdit belgelerinde YPG’ye mekan vermemesi ve kendinin terörle mücadelesine kafi yardımın verilmemesi sebebiyle Baltık memleketleri ve Polonya amacıyla hazırlanan ortak müdafa planını veto etmişti. Müzakerelerin peşinden Türkiye 2020 ortalarında vetosunu kaldırmıştı.

Türkiye, YPG’nin Suriye’nin kuzeyinde bir terör koridoru meydana getirmek istediğini kaydediyor ve bunu mani olmak amacıyla eri metotlara başvuruyor.

Son olarak 2019’da Sulh Pınarı Operasyonu’nu gerçekleştiren Türkiye, başta ABD olmak suretiyle Garp ülkelerinin tepkisini çekmişti.

Türkiye, NATO’nun en kuvvetli üyesi olan ABD’yi de IŞİD ile savaşım amacıyla Suriye Demokratik Kuvvetleri ismi aşşagıda YPG’ye eri dayanak vermekle suçluyor.

Ankara’nın YPG ve PKK problemi sebebiyle İsveç’in katılımını mani olmak ya da zorlaştırmak şeklinde bir adım atıp atmayacağını ileriki günler gösterecek.

BBC

Finlandiya, Türkiye, Ankara, İsveç, Yerküre, Bilgiler

Son Dakika Haberleri

BENZER HABERLER

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz